Bezsenność u starszych osób

ss

Wraz z wiekiem, ciało człowieka ulega fizycznym zmianom. Siwieją włosy, pojawiają się zmarszczki czy zmienia się koloryt skóry. Jednak nie tylko wygląd podlega przemianie. Przekształceniu ulega również wnętrze, czyli psychika i charakter. To niesie ze sobą również modyfikacje w preferencjach i potrzebach dotyczących snu.

Zwłaszcza u osób starszych, które kładąc się wcześniej, będą naturalnie budzić się wcześniej. Zdarza się również, że z różnych przyczyn starsza osoba częściej obudzi się w środku nocy. Wspomniany problem u tej grupy ludzi jest uważany za powszechny. Jednak taki stan rzeczy nie jest normalny, jeśli każdej pobudce towarzyszy zmęczenie i zakłócenia w rytmie nocnego odpoczynku. Takie objawy mogą wiązać się z bezsennością, która u osób starszych nie jest zwykła przypadłością.

Jak sen wpływa na człowieka?

Sen jest niezbędny dla każdej osoby. Wpływa zarówno na zdrowie fizyczne, jak i zachowanie dobrego samopoczucia emocjonalnego. Dla osób dorosłych w starszym wieku, nocny odpoczynek jest kluczowy dla poprawy ich pamięci i koncentracji. Ciało w tym czasie regeneruje uszkodzone komórki. Sen również wzmacnia układ odpornościowy, który zapobiega chorobom.

Jednak wiele osób ma błędne przekonanie, że im jest się starszym, tym możemy krócej spać. Udowodniono, że ilość potrzebnego snu u dorosłych pozostaje taka sama przez cały okres życia. Przeciętny człowiek potrzebuje 7-9 godzin snu. Niestety nie zawsze jest możliwe zachowanie takiej samej ilości czasu przeznaczonego na odpoczynku.

Bezsenność u osób starszych

Istnieją dwie kategorie bezsenności u osób starszych. Pierwsza, związana z przyśpieszeniem faz snu, co dokładnie oznacza wcześniejsze kładzenia się do łóżka ze względu na zmęczenie i senność. Taki stan skutkuje również wcześniejsza pobudką. Często w ciągu nocy lub bladym świtem. Druga, tyczy się długości snu, a dokładnie jego skróceniu. Osobom starszym nie jest potrzebna przeciętna norma godzinowa, typowa dla dorosłego człowieka. Jednak taka sytuacja skutkuje często występującymi drzemkami w ciągu dnia. Co więcej, wiąże się to również z pogorszeniem jakości snu, czyli poczuciem większego zmęczenia i otępienia po przebudzeniu.

Oprócz tego, warto wspomnieć, że im człowiek starszy, tym ma większe problemy z zasypianiem. Jeśli taki stan utrzymuje się długo lub się pogarsza może grozić przejściową, ostrą lub przewlekłą bezsennością. Przemijająca bezsenność może trwać od kilku dni do tygodnia, podczas gdy ciężka może trwać kilka tygodni. Z kolei stała może pojawiać się nocą przez miesiące, a niezdiagnozowana i leczona trwać przez lata.

 

Objawy bezsenności

 

Oznaki bezsenności można podzielić na dwie grupy w zależności od tego, czy pojawiają się w ciągu dnia, czy w nocy. Najczęściej spotykanymi symptomami, które wskazują na wspomniany stan to:

  • nadmierna senność
  • depresja
  • wypadki spowodowane brakiem snu
  • ogólna drażliwość
  • zaburzona pamięć
  • trudności z koncentracją

Z kolei nocne przejawy bezsenności to:

  • czynność zasypiania trwa ponad 30–45 minut
  • problemy z pozostaniem w fazie snu
  • wczesne budzenie się
  • kładzenie się wraz z zapadnięciem nocy

Zmiany cyklu snu u osób starszych

Normalny cykl snu ma pewne etapy. Można podzielić je na sen NREM (wolne ruchy gałek ocznych) i REM (szybki ruch gałek ocznych). Kiedy organizm zasypia, wchodzi w sen NREM, który jest podzielony na cztery stadia. Zaczyna się od lekkiego snu, aby w kończy przejść do głębszego. Co ciekawe, głęboki sen występuje wcześnie w nocy.

Po czterech etapach snu NREM wchodzi się w dodatkową, przejściową, piątą fazę. Znany jest, jako sen REM i występuje w cyklach trwających kwadrans, przeważnie co 90 minut. Ciało i mięśnie jest wiotkie. W tej fazie pojawiają się również marzenia senne. Czas trwania snu REM ma tendencję do zwiększania się za każdym razem w ciągu nocy. Jeden cykl snu trwa około 90-110 minut i jest powtarzany od 4 do 5 razy w nocy.

Badania wykazały, że osoby starsze spędzają więcej czasu śpiąc w początkowych etapach. Najgłębsze stadia NRM 3 i 4 są skrócone lub w ogóle nie występują w wspomnianej grupie. Ponadto czas spędzony we śnie REM jest zdecydowanie krótszy, ale częstotliwość występowania etapów pozostaje taka sama.

Powodem, dla którego tak się dzieje, jest niższy poziom hormonów wzrostu. Zmniejszona produkcja jest związana bezpośrednio z melatoniną. W takich sytuacjach często dochodzi do przerywanego snu i budzenia się w ciągu nocy. Zmiany te wpływają na zdrowie, a zakłócenia mogą prowadzić do bezsenności u osób starszych.

Rytm dobowy a wiek

Tendencja do spania i budzenia się wcześniej niż zwykle jest jednym z problemów ze snem u osób starszych. Jest to spowodowane zmianami w rytmie dobowym, znanym również, jako zegar wewnętrzny. To on kontroluje poziomy energii i mówi nam, kiedy chcemy spać, a kiedy mamy się obudzić. U osób starszych ten rytm jest przesunięty. To sprawia, że pojawia się potrzeba wcześniejszego położenia się do łóżka. Ilość godzin pozostaje ta sama, co u przeciętnej, dorosłej osoby. Różnicą jest czas pobudki. Osoby starsze mają tendencję do wczesnego wstawania. Ta zmiana nazywa się zespołem zaawansowanej fazy snu.

Starsi ludzie mogą denerwować się budzeniem o 5 rano zamiast na przykład o 7. Jednak zmuszanie organizmu do późniejszego wstawania może mieć poważne konsekwencje. Problemy ze snem czy przedłużone spanie to jedne z nich. W takiej sytuacji warto rozważyć drzemkę w ciągu dnia, aby wyrównać ilość godzin przeznaczonych na sen. Ważne, aby nie zażywać drzemki tuż przed położeniem się na noc do łóżka. Może się okazać, że pojawią się problemy z zaśnięciem lub skrócenie ogólnej liczby godzin nocnego wypoczynku.

Leki a bezsenność

Wiele starszych osób stosuje leki, które mogą wpływać na sen i zakłócać jego długość. Co więcej, leki antydepresyjne często mają poważne skutki uboczne, które oddziałują bezpośrednio na sen. Do tego niechlubnego grona zaliczają się również leki moczopędne, które są często przyjmowane ze względu na wysokie ciśnienie krwi lub jaskrę. Używanie diuretyków w porze nocnej może spowodować zwiększone oddawanie moczu, co skutkuje częstszym budzeniem się.

Stan zdrowia u osób starszych a sen

Osoby w podeszłym wieku mogą również cierpieć na schorzenie, które powodują problemy ze snem. Chorobom neurologicznym, takim jak choroba Parkinsona i choroba Alzheimera, często towarzyszą właśnie takie problemy. Ostre i przewlekłe schorzenia, takie jak zapalenie stawów, choroby sercowo-naczyniowe, przerost prostaty, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i płucne mogą również powodować zaburzenia snu. Dyskomfort i ból także utrudniają zasypianie. To samo tyczy się depresji, lęku i demencji.